background

Historia wsi Jurkowice

 

Jurkowice – od nazwy osobowej Jurzyc (dawna nazwa imienia Jerzy).

Wieś włościańska w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, w gminie Opatów. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnobrzeskiego. Około 3,5 km w kierunku zachodnim od Opatowa nad strumykiem „Łukawka” , który następnie płynąc przez Marcinkowice wpada pod Opatowem do Opatówki, leżą nie mniej od sąsiednich wsi starożytne Jurkowice. Okoliczne wzgórza wznoszą się 245 metrów nad poziomem morza.

Z dawnych źródeł wynika, że w 1237 roku Jurkowice wraz z dawnym Opatowem i innymi lokalnymi dobrami, Henryk Brodaty, (opiekun Bolesława Wstydliwego) nadał biskupstwu lubuskiemu ze Śląska. Z tego wynika, że historia wsi sięga XIII wieku.

W połowie XV wieku było w Jurkowicach 7 łanów kmiecych i tyluż kmieci. Każdy kmieć płacił biskupom 5 fertonów rocznego czynszu, połowę na św. Trójcę, a połowę na św. Marcina. Prócz tego podlegali rozmaitym ciężarom i opłatom, np. na stację królewską 6 groszy z łanu, na tzw. wieprzowe 2 grosze itp. Była tu także karczma, opłacająca 1 grzywnę. Dekanat Opatowski miał tu 2 łany, biskup 2 łąki.

W roku 1578, jak wskazuje rejestr poborowy powiatu sandomierskiego, w Jurkowicach było 9 osadników na 7 łanach oraz 4 komorników bez bydła. Wykaz Baschinga z 1788 roku podaje 11 dymów w Jurkowicach. W 1827 roku było 9 dymów i 76 mieszkańców. Spis z dnia 30 września 1922 roku wykazuje 2 miejscowości – wieś Jurkowice i wieś Jurkowice Poduchowne. Jurkowice – 25 domów i 163 mieszkańców, a Jurkowice Poduchowne – 4 domy i 23 mieszkańców. Teraz w Jurkowicach mieszka około 150 osób.

W okresie II wojny światowej mieszkańcy wsi Jurkowice brali czynny udział w ruchu oporu. Prężnie działały organizacje partyzanckie, AK, BCh (szczegóły w książce autorstwa Antoniego Sułowskiego, mieszkańca wsi Jurkowice – pt. „U podnóża Gór Świętokrzyskich”). Antoni Sułowski, pseud. „Zuch”, członek ZWZ-AK od 1940 r., był w 1944 r. żołnierzem oddziału partyzanckiego „Barwy Białe” – „Zawiszy” i oddziału „Żegoty” w czasie akcji „Burza”.

W czasach powojennych wieś pod jedną wspólną nazwą Jurkowice liczy 60 gospodarstw o urodzajnej ziemi I, II, III klasy (uprawy pszenno-buraczane). Mieszkańcy wsi są bardzo czynni w podejmowaniu inicjatyw zmierzających do poprawy warunków gospodarczo-bytowych. Na niwie kulturalnej są szczególnie aktywni, co uwidacznia się w wieloletniej działalności kilku pokoleń.

Bazę lokalową działalności kulturalnej wsi Jurkowice stanowi budynek byłej szkoły podstawowej, który został wybudowany na przełomie XIX XX wieku przez mieszkańców wsi. Początkowo w budynku tym mieściła się szkoła, a następnie Gromadzka Rada Narodowa. W roku 1970 po opuszczeniu budynku przez GRN mieszkańcy wsi (szczególnie młodzież) toczyli zacięte boje z Rejonem Dróg Publicznych o to, kto będzie korzystał z obiektu wybudowanego przez mieszkańców wsi na gruntach będących własnością wspólnoty wiejskiej. Budynek odzyskano, lecz przyległe grunty przez długie lata bezprawnie użytkował Rejon Dróg Publicznych w Opatowie. Po remoncie przeprowadzonym w 1970 roku przez mieszkańców wsi powstała w budynku świetlica wiejska. Użytkowany przez kilkanaście lat budynek ulegał stopniowo zniszczeniu i wymagał przeprowadzenia kapitalnego remontu, który w związku z brakiem środków finansowych nie dochodził do skutku. Dopiero z chwilą przekazania świetlicy wiejskiej w Jurkowicach Opatowskiemu Ośrodkowi Kultury w Opatowie, sprawa remontu nabrała realnych kształtów. Przy wydatnej pomocy Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego w Tarnobrzegu w roku 1987 rozpoczęto remont kapitalny budynku. …

 

Ta niewielka, urocza miejscowość położona o krok od Opatowa, prawie u podnóża Gór Świętokrzyskich, ma swoje długie tradycje w podtrzymywaniu polskości, kultywowaniu starych tradycji i obrzędów i ciągłym tworzeniu kultury ludowej. Przecież nie w każdej wsi, przed figurą Matki Boskiej, przy polnej drodze mieszkańcy spontanicznie gromadzą się na majówkach, by pięknie odśpiewać Litanię Loretańską. To religijność, ale i tradycja. Wieś posiada zespół folklorystyczny „STREFIEŃ” oraz swoją drużynę piłkarską o nazwie FC Jurkowice, która gra amatorsko w różnego rodzaju turniejach

 
 

1. Workowski-Jaworski Jan M., „Opatów i gminy powiatu opatowskiego”, nakł. Autora, Wrocław 2005.
2. Sułowski Antoni, „U Podnóża Gór Świętokrzyskich: z dziejów obwodu Opatów ZWZ-AK 1939-1945”, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1987.
3. Matusak Piotr, „Ruch oporu na ziemi opatowsko-sandomierskiej 1939-1945”, Wydawnictwa Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1976.
4. Rykfa Władysław, „Tobie Ziemio Opatowska”, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa, 2013.
5. http://pl.wikipedia.org/wiki/Jurkowice_%28powiat_opatowski%29

2017  Sołectwo Jurkowice   globbers joomla templates